top of page

Sat Dec 01 2018 20:38:33 GMT+0000 (Coordinated Universal Time)

Enjeksiyon (plastik) Yöntemi Nedir?

üretim-yöntemleri-imal-usülleri.jpg
​Granül halindeki (iri kırılmış taneler) plastik malzemelerin, oluşturulan kalıplara, yüksek basınç ve ısı ile kalıp boşluklarına enjekte edilmesi işlemine, Enjeksiyon imalat denir. Genelde, kontinü sistemlerde çalışan bu şekillendirme yöntemi imalat sektöründe güncelliğini devam ettirmektedir.

Teknolojinin ilerlemesi ve CNC kontrollü sistemlerin devreye girmesi ile gelişen bu sektör, günlük hayatımızda ve birçok alanda kullandığımız plastik malzemenin üretim şeklini belirlemektedir.

Düşünün ki evimize giren birçok ürün ambalajı, çocuklarımızın oynadığı oyuncaklar, makine imalatında birçok parça ve otomotiv sanayisindeki birçok ürün grubu bu yöntemle üretilmektedir.

Plastik Enjeksiyon Kalıp Nedir? Kalıp Elemanları Nelerdir?

Nihai ürünün, üretilmesi için, yüksek hassasiyetli CNC kontrollü cihazlarda üretilmiş ve yüksek ısı derecelerine dayanabilen, metal malzemeden, içerisinde ürüne ait dış ölçülerde iç boşlukları olan parçalara kalıp denir.

Enjeksiyon kalıpları, genelde yüksek mukavemetli çelik metallerden oluşturulur. Tel erozyon denilen kılcal işleme yeteneği bulunan makinelerde , iç boşluklar oluşturulur.

Bu kalıpların elemanlarını tanıtacak olur isek;

Paralel takozlar: Paralel takozlar erkek hamilin iki yanında bulunurlar. İtici plakaları takozların arasında çalışırlar. Takozların yükseklikleri, kalıptan parçanın ne kadar itileceğini belirler.

Silindirik takozlar: Erkek hamilin altındaki bulunan, basınçlar karşında hamili deforme olmaya maruz bırakan itici plakalarının çalışma boşluklarına yerleştirilir.

Yolluk burcu(kalıp memesi): Enjeksiyon memesinden geçen ham madde görüldüğü gibi yolluk burcundan geçerek çeliğin içine yayılmaktadır. Yolluk burcu hazır kalıp elemanlarıdır.

Merkezleme bileziği(flanş): Kalıbı enjeksiyon makinesinin plakasına merkezlemektedir.

Merkezleme pimleri(kolonlar) ve burçlar: Enjeksiyon makinesinde kalıbın dişi ve erkek tarafının açılıp kapanmasında, birbirlerine yataklama yaparak kalıbın düzgün bir eksen etrafında çalışmasını sağlayan elemanlardır. Genellikle pimler dişi tarafa, burçlar erkek tarafa yerleştirilir.

İtici pimler: Kalıbın iticileri, parçanın kalıptan çıkarılmasını sağlamaktadır. Kalıpların bir çoğunda itici grubu kalıbın erkek tarafında yer alsa da bazı özel uygulamalarda dişi tarafta da olabilir. İtici pimler silindirik ve lama kesitte olabilmektedir.

Üst plaka: Dişi hamil ile enjeksiyon tablası arasında kalmaktadır. Enjeksiyon makinesine kalıbın dişi tarafı bu plakadan bağlanmaktadır. Sıcak yolluklu kalıplarda üst plaka ile enjeksiyon tablası arasında ısı yalıtım plakası konur.

Alt plaka: Kalıbın erkek tarafının makine tablasına bağlanan plakasıdır.

Destek plakası: Kalıbın erkek hamilinin altına yerleştirilir. İtici plakalarının çalışma boşluğu erkek hamilin altına gelir. Kalıpta bu bölge deformasyona uğrayabilir. Destek plakaları deformasyonu azaltmak için kullanılan kalınlıkları 27-37 mm olabilen kalıp elemanlarıdır. Bu konu ilerde ayrıntılı olarak incelenecektir.

Dişi ve erkek plaka: Plastik enjeksiyon kalıplarında dişi ve erkek plakalar kendi içlerinde bazı parçalara ayrılmaktadır. Plakların parça geometrisinin işlendiği bölüm kalıp çekirdeği ve erkek çelik/dişi çelik denilerek ana taşıyıcı plaka ile yekpare yapılmayabilir. Bunun nedeni maliyetleri düşürmek içindir. Çünkü parça geometrisinin işlendiği çekirdekler yüksek alaşımlı çeliklerdir. Dolayısıyla büyük ölçülerde bir yüksek alaşımlı çelik kullanmaktansa daha küçük ölçülerde kullanabilirsiniz. Ana taşıyıcı plakayı da Ck45 çeliğinden kullanarak maliyetleri azaltılabilir. Böyle kalıplarda geometrinin işlendiği parçaya erkek/dişi çekirdek(çelik) denir, taşıyıcı plakaya da erkek/dişi hamil denir.

Kalıpların soğutma sistemlerinin bağlantıları, kalıp kilitleri, kalıp etiketleri hamillerin üzerinde yer alır.

üretim-yöntemleri-imal-usülleri.jpg
Plastik Enjeksiyon Kalıp Maliyet Hesaplama

Plastik enjeksiyon kalıp üretimi için, piyasada genel olarak bilinen birkaç değer atama yöntemi mevcuttur. Ama bu basit hesaplama yöntemleri ile verien fiyat teklifleri, birçok teklifin olumsuz sonuçlanmasına sebebiyet vermektedir. Müşterinin aleyhine veya lehine sonuçlanacak olan istemsiz durumlar yaşanmakta ve bu da güven kaybı yaratmaktadır.

Peki nasıl bir hesaplama sistemi geliştirilmeli?

Aşağıdaki noktalara dikkat edildiğinde, gerçek maliyetler öngörülebilir. Tam bir maliyet analizi olmasa da mutlaka yaklaşık bir maliyet ile kar ve zarar noktasında bir öngörü geliştirebilir.

Plastik Enjeksiyon İçin Kalıp Maliyetinde Dikkat Edilecek Hususlar
  1.  Desenli veya parlatılacak bölgelerin belirlenmesi

  2.  Kalıp bakımları veya diğer nedenlerden ötürü lokma gereken bölgelerinin

  3. belirlenmesi

  4.  Soğutma sistemi için otomatik kaplin kullanımına karar verilmesi ve akabinde

  5. marka seçiminin yapılması

  6.  Parça teknik resmi iletilmesi(toleranslar tanımlanmış bir şekilde)

  7.  Yıllık adet bilgisi

  8.  Plastik ham madde bilgisi

  9.  Yolluk giriş bölgesi seçimi ve yolluk kopma izi kısıtları

  10.  Soğuk yolluk mu yoksa sıcak yolluk mu tercihinin belirlenmesi, eğer sıcak yolluk ise

  11. marka tercihinin belirlenmesi. Sıcak yolluk markası, kalıp fiyatlarında büyük

  12. oynamalara sebebiyet verebilmektedir.

  13.  Çevrim süresi beklentisi

  14.  Görünür bölgelerin kalitesinin belirlenmesi

  15.  Çeliklerin alaşım seçimi ve çeliklerin göreceği ısıl işlem maliyetleri

  16.  Otomatik çalışacak bir kalıp ise itici grubuna emniyet switchi konulması

  17.  Plastik kalıp iticilerinin sayılarının belirlenmesi

üretim-yöntemleri-imal-usülleri.jpg
Plastik Kalıp Çeşitleri
A ) Plastik Enjeksiyon Kalıbı

İmalat aşaması olarak en sık kullanılan şekillendirme kalıbıdır.  Yüksek hassasiyetle işlenmiş metal kalıp içerisinde, sıcak eritilmiş plastik enjekte edilir ve kalıp içerisindeki boşluğun şeklini alır. Daha sonra yüksek basınç verilir ve tüm boşluklar giderilir. Son aşama olarak soğuma süresine giren plastik kalıp ayrıldıktan sonra, kalıp içerisinden çıkarılır. Bu 3 süreçte saniyeler içerisinde gerçekleşir. Yanlış yapılan ürün tekrar geri dönüşüme gönderilebilir.

B ) Termoset Kalıbı

Bu yöntem bir çok elektrik malzemesinin üretildiği, geri dönüşümü olmayan ürünlerin üretilmesinde tercih edilir. Uygulama şekli ise, kompozit ve termoset plastikler yüksek ısılar ve basınç ile birlikte, pişirilerek kalıbın şeklini alması sağlanır. Bu tür üretimlerde genelde kalıbın dışına sarkan plastik uzantılar mevcuttur bunlarda zımpara ve vibrasyon yöntemleri kullanılarak temizlenir.

C ) Termoform (Vakum) Kalıpları

Birçok araç parçalarının üretiminde bilhassa kullanılan bu yöntemde, tabaka halindeki termoplastik ürünler yüksek ısı ve vakum ile alttaki kalıbın şeklini alması sağlanır. Otomotivde birçok iç dizayn parçaları bu yöntem ile üretilmektedir. Örneğin araç kapılarının plastik aksamları. Kapı içleri vb…

D ) Şişirme (Blow Mold) Kalıpları

Günlük hayatımızda kullandığımız şişe çeşitleri bu yöntem ile üretilmektedir. Plastik malzeme, eritilmiş kıvamda, boru şeklindeki bir odacıktan geçirilerek, kalıbın içerisine gönderilir ve içerisine basınçlı hava üflenerek, malzeme kalıp içerisindeki boşluklara doğru şişirilir, kalıbın içerinde kalıbın şeklini alan plastik malzeme hızlı bir soğuma ile üretim sonlanmış olur.

E ) Extrüzyon Kalıbı

Kapı penceresi, hortum, boru vs.. gibi uzun ve süreklilik isteyen plastik ürünlerin imlaatında kullanılan bir yöntemdir. Uzun kontinu hat içerisinden, belirli aşamalarda ısıtılmış plastik ham madde, içerisine ilerleyen aşamalarda katkı maddeler de eklenerek, içinden geçtiği kalıbın şeklini alır.

F) Rotasyon Teknolojisi

Büyük hacimli ve yekpare parçaların üretiminde kullanılan bir şekillendirme yöntemidir. Diğer yöntemlere kıyasla daha az maliyetli olan bu yöntem ile kalıplar sac ve alüminyum olarak farklı şekillerde malzeme tercihi yapılabilir…

üretim-yöntemleri-imal-usülleri.jpg
bottom of page